Het ontstaan van Koninginnedag
Koninginnedag is een nationale feestdag. Op die dag worden in het hele land door
onder andere de plaatselijke Oranjeverenigingen feesten en evenementen
georganiseerd. De Koningin bezoekt samen met andere leden van
het Koninklijk Huis in een of twee plaatsen de Koninginnedagfeesten. Het bezoek
van de Koningin aan de feesten wordt altijd live uitgezonden op de televisie.
30 april
Koninginnedag wordt gevierd op 30 april (en als dat een zondag is, op 29 april).
Koningin Beatrix gaf op 30 april 1980 in de toespraak ter gelegenheid van haar
inhuldiging aan dat zij Koninginnedag wilde blijven vieren op de verjaardag van
haar moeder, Koningin Juliana. Tijdens de regering van Koningin Wilhelmina en
Koningin Juliana was het de gewoonte dat Koninginnedag gevierd werd op de
verjaardag van de Koningin, respectievelijk 31 augustus en 30 april. Koningin
Beatrix wilde met het besluit Koninginnedag te blijven vieren op de verjaardag
van Koningin Juliana een eerbetoon aan haar moeder brengen.
Prinsessedag
Op 31 augustus 1889, de verjaardag van Prinses Wilhelmina, werd voor het eerst
Prinsessedag gevierd, de voorloper van Koninginnedag. Het initiatief voor de
viering werd genomen door de liberalen, die met het feest de nationale eenheid
wilden benadrukken en daarmee de eenheid in eigen gelederen wilden verstevigen.
De Prinsessedag kon de plaatselijke oogstfeesten vervangen, die aan het einde
van de zomer werden gehouden. Na het overlijden van Koning Willem III in 1890
werd de eerste echte Koninginnedag gevierd.
Koningin Wilhelmina
Omdat Koninginnedag ook de laatste dag was van de traditionele schoolvakantie,
werd het al gauw een feestdag voor de kinderen. De viering van de dag kreeg in
1902 een extra impuls nadat Koningin Wilhelmina ernstig ziek was geweest. Het
bericht van haar herstel werd met grote vreugde ontvangen en zorgde ervoor dat
de viering van Koninginnedag een echt volksfeest werd. Overigens woonde de
Koningin en haar familie op Koninginnedag geen festiviteiten bij, tenzij er een
speciale reden voor was, zoals de vijftigste verjaardag van de Koningin in 1930.
Koningin Juliana
In de tijd dat Koningin Emma, de moeder van Koningin Wilhelmina, in de zomer op
Paleis Soestdijk woonde, was het gebruikelijk dat de bevolking van Baarn haar op
haar verjaardag (2 augustus) een bloemenhulde bracht. Na haar huwelijk betrok
Prinses Juliana Paleis Soestdijk en nam zij op haar verjaardag (30 april) deze
traditie van haar grootmoeder over. Met de inhuldiging van Juliana tot Koningin
der Nederlanden werd Koninginnedag automatisch verplaatst naar 30 april en
groeide het bloemendefilé uit tot een nationale manifestatie. Vanaf midden
jaren '50 werd het defilé langs het bordes van Paleis Soestdijk via de
televisie uitgezonden. Tijdens de regering van Koningin Juliana werd het
langzamerhand gebruikelijk, dat iedereen op Koninginnedag een vrije dag kreeg,
waardoor 30 april een nationale feestdag werd.
Koningin Beatrix
Koningin Beatrix heeft, zoals gezegd, als eerbetoon aan haar moeder in 1980
besloten Koninginnedag op 30 april te handhaven. Wel veranderde zij de viering
ervan, door zelf het land in te gaan en de festiviteiten in een of twee plaatsen
bij te wonen.
Bron: RVD
